Burdur’da Üretici Zor Durumda! Fiyatlar Düştü, Maliyetler Katlandı, Pazar Tezgâhları Boş Kaldı
Burdur’un Çeltikçi ilçesine bağlı Kuzköy’de yaklaşık 25-30 yıldır üreticilik ve pazarcılık yapan Meral Yalçın, tarım sektöründe yaşanan ekonomik sıkıntıları, düşen satışları ve üreticilerin karşı karşıya kaldığı zorlukları anlattı. Geçtiğimiz yıllarda yüksek fiyatlardan alıcı bulan ürünlerin bu yıl çok daha düşük fiyatlara satıldığını belirten Yalçın, artan mazot, gübre, nakliye ve işçilik maliyetleri nedeniyle çiftçiliğin sürdürülemez bir noktaya geldiğini söyledi.
Pazarda vatandaşın alım gücünün düştüğüne, alışveriş alışkanlıklarının değiştiğine ve üreticinin emeğinin karşılığını alamadığına dikkat çeken Yalçın'ın sözleri, Burdur'daki üreticilerin yaşadığı ekonomik sıkıntıları gözler önüne serdi.
“GEÇEN YIL 70 LİRAYDI, BU YIL 10 LİRAYA BİLE GÖTÜR DİYEN VAR!”
Geçtiğimiz yıla göre satışların ciddi oranda gerilediğini ifade eden Meral Yalçın, özellikle cennet hurması, ayva ve nar gibi ürünlerde fiyatların büyük ölçüde düştüğünü söyledi.
Geçen yıl cennet hurmasını 60-70 liradan sattıklarını belirten Yalçın, bu yıl aynı ürüne alıcı bulmakta zorlandıklarını dile getirdi.
Yalçın, yaşadıkları durumu şu sözlerle anlattı:
“Satışlarımız dip yaptı. Geçen yıl 60-70 liraya verdiğimiz cennet hurmasını en son 50 liraya satmıştık. Bu sene 15 liradan, 10 liradan bile 'Götür, satıver' diyen var. Ancak 20-25 liraya satabiliyoruz. Ürün var ama satış yok.”
Fiyatların düşmesine rağmen talebin artmadığını vurgulayan Yalçın, hem üreticinin hem de tüketicinin zor durumda olduğunu ifade etti.
“VATANDAŞ ARTIK KİLOYLA DEĞİL, TANEYLE ALIŞVERİŞ YAPIYOR”
Pazar tezgâhlarında en dikkat çekici değişimin vatandaşların alışveriş miktarlarında yaşandığını belirten Yalçın, geçmişte kilolarca alınan meyve ve sebzelerin artık tane hesabıyla satıldığını söyledi.
Vatandaşın alışveriş yaparken kararsız kaldığını, fiyatları sürekli karşılaştırdığını ve ihtiyaçlarını sınırlı miktarlarda karşılamaya çalıştığını anlatan Yalçın, şöyle konuştu:
“İnsanlar artık tane tane alıyor. Yarım kilo alan var, hepsinden azar azar alıyorlar. Taneye düştü artık her şey. Vatandaş da şaşırmış durumda. Ne alacağını, ne yapacağını bilemiyor.”
Pazardaki alışveriş alışkanlıklarının ciddi şekilde değiştiğini vurgulayan Yalçın, bu durumun satışları doğrudan etkilediğini belirtti.
“MAZOTA ÇALIŞIYORUZ! BU SENE TARLAYI EKEMEYECEĞİM”
Üreticilerin en büyük sorununun artan maliyetler olduğunu belirten Yalçın, özellikle mazot fiyatlarının çiftçiyi çıkmaza sürüklediğini savundu.
Geçen yıl mazotun 35-40 lira seviyelerinde olduğunu hatırladığını söyleyen Yalçın, bu yıl fiyatların 100 lirayı geçtiğini ifade ederek üretim yapmanın giderek zorlaştığını dile getirdi.
Yalçın, yaşadığı ekonomik sıkıntıyı şu ifadelerle anlattı:
“Geçen sene mazot 35-40 lira arasındaydı hatırladığım kadarıyla. Bu sene 100 lirayı geçti. Sattığımız ürünlerin fiyatı ise daha düşük. Biz bundan ne yiyeceğiz, ne yapacağız? Gübre pahalı, mazot pahalı. Bu sene ekin ekemeyeceğim. Nasıl ekeceğim? Mazotun fiyatı ortada.”
Tarlasını başkasına ektirmek zorunda kaldığını ancak bunun da yüksek maliyet oluşturduğunu belirten Yalçın, bir dönümlük ekim ücretinin 1.000-1.250 liraya kadar çıktığını söyledi.
“Zaten başkasına ektireceğim. Bir dönüm için 1.000 lira, 1.250 lira istiyorlar. Nasıl ektireceğim? Çiftçinin hali çok perişan.”
“2 BİN LİRALIK MAZOT İKİ PAZARDA BİTİYOR”
Pazarcılığın her geçen yıl daha da zorlaştığını belirten Meral Yalçın, nakliye giderlerinin kazançlarını büyük ölçüde erittiğini dile getirdi.
Pazara ürün götürmek için aracına aldığı yakıtın kısa sürede tükendiğini söyleyen Yalçın, gelirlerinin önemli bölümünü ulaşım masraflarına harcadıklarını ifade etti.
“Ben 2 bin liraya depoyu dolduruyorum. İki kez pazara gittiğim zaman bitiyor. Bir nevi mazota çalışıyoruz. Her şeyi mazot etkiliyor. Pazar yerinden çok mazot masrafı bizi zorluyor.”
Üreticinin tarlada ayrı, pazarda ayrı maliyetlerle karşı karşıya kaldığını belirten Yalçın, ürünlerin düşük fiyatlara satılmasının ekonomik yükü daha da ağırlaştırdığını söyledi.
KUZKÖY'ÜN MEŞHUR NARI DA DEĞER KAYBETTİ: “17-18 LİRADAN 5 LİRAYA KADAR DÜŞTÜ”
Burdur’un Çeltikçi ilçesine bağlı Kuzköy’ün nar üretimiyle tanındığını anlatan Yalçın, bu yıl nar fiyatlarının da üreticiyi memnun etmediğini söyledi.
Köyde yetiştirilen narların genellikle sofralık olduğunu belirten Yalçın, iri taneli ve pembemsi renkteki yerel nar çeşidinin bölgede “Miskina” olarak bilindiğini ifade etti.
Geçen yıl meyve suyu üretiminde değerlendirilmek üzere ayrılan narları 17-18 liradan sattıklarını belirten Yalçın, bu yıl aynı ürünlere 5-7,5 lira arasında fiyat teklif edildiğini söyledi.
“Kuzköy narıyla meşhurdur. Bizim narlarımız genelde tatlıdır, sofralıktır. Miskina deriz, iri taneli ve pembemsidir. Geçen sene meyve suyuna gidecek narları 17-18 liradan verdik. Bu sene 7,5 liradan, hatta 5 liradan almak istediler.”
Ürünlerin yetiştirilmesi için verilen emeğin karşılığının alınamadığını belirten Yalçın, üreticilerin satış konusunda ciddi sıkıntılar yaşadığını dile getirdi.

“GEÇEN YIL 50-70 LİRA OLAN AYVANIN TOPTAN FİYATI 10 LİRAYA DÜŞTÜ”
Bu yıl ayva üretiminin fazla olduğunu ancak talebin aynı ölçüde artmadığını söyleyen Yalçın, ürün bolluğunun fiyatları aşağı çektiğini belirtti.
Geçtiğimiz yıl 50-70 liradan satıldığını ifade ettiği ayvanın bu yıl toptan 10 liraya kadar gerilediğini söyleyen Yalçın, fiyatların üreticinin maliyetlerini karşılamakta yetersiz kaldığını anlattı.
“Ayva bu sene köyde çok fazla. Ama üretici perişan durumda. Geçen yıl 50 liraydı, 70 liraydı. Bu sene toptan 10 liraya vermişler. Düşünün artık. Ürün çok ama talep az.”
Yalçın, benzer bir durumun erik satışlarında da yaşandığını ifade ederek iki yıl önce 200 liradan sattığı eriği bu yıl 50 liradan satışa sunduğunu ancak yine de yeterli alıcı bulamadığını söyledi.

“PAZARDA GENÇ YOK, EMEKLİLERİN DE PARASI YETMİYOR”
Pazarların müşteri profilinin değiştiğine dikkat çeken Meral Yalçın, özellikle gençlerin geleneksel pazarlara ilgisinin azaldığını savundu.
Gençlerin daha çok market alışverişini tercih ettiğini belirten Yalçın, pazara gelen müşterilerin önemli bölümünü emeklilerin oluşturduğunu ifade etti.
“2000 sonrası doğanları pazarda göremiyorum. Gençler pazara çıkmıyor. Genelde marketten alışveriş yapıyorlar. Pazara daha çok yaşlılar geliyor. Onlar da emekli. Emeklinin parası zaten yetmiyor.”
Yıllardır pazarcılık yaptığı için müşterilerin ekonomik durumlarını anlayabildiğini söyleyen Yalçın, zaman zaman dar gelirli vatandaşlara kendiliğinden indirim yaptığını belirtti.
“Bazı emeklileri gördüğüm zaman fiyatı biraz daha düşürüyorum. Çünkü yetiremiyor. Adamın halinden belli oluyor. İndirim istemesine bile gerek yok, hissediyorsun. Biz 25-30 senelik esnafız, biliyoruz.”
“NAKİT PARA DÖNMÜYOR, VATANDAŞ KREDİ KARTIYLA ALIŞVERİŞ YAPMAK İSTİYOR”
Pazardaki ekonomik daralmanın ödeme alışkanlıklarına da yansıdığını belirten Yalçın, müşterilerin giderek daha fazla kredi kartıyla alışveriş yapmak istediğini söyledi.
Nakit para dolaşımının azaldığını ifade eden Yalçın, alışverişlerde küçük tutarlı banknot bulmanın da zorlaştığını dile getirdi.
Satıcıların düşük satış hacmiyle günü tamamlamaya çalıştığını belirten Yalçın, mevcut koşullarda hem müşterilerin hem de pazarcı esnafının zorlandığını ifade etti.
“İŞÇİ TUTSAN PARASINI KURTARMIYOR, KENDİN YAPSAN GÜCÜN YETMİYOR”
Kendi yetiştirdiği ürünleri pazarda satışa sunduğunu söyleyen Meral Yalçın, üretim aşamasında da işçilik maliyetleri nedeniyle güçlük yaşadığını belirtti.
İşçi çalıştırmanın ekonomik açıdan karşılığını vermediğini ifade eden Yalçın, bu nedenle üretim işlerini mümkün olduğunca kendi imkânlarıyla yapmaya çalıştıklarını söyledi.
“İşçi tutsan parasını kurtarmıyor. Kendi gücünle yapmaya çalışıyorsun, artık ona da gücün yetmiyor. Üretiyoruz ama satamıyoruz. İnsan bir nevi kırgın, morali bozuluyor.”
Ürün yetiştirmenin yanı sıra satışın da büyük bir mücadeleye dönüştüğünü belirten Yalçın, pazarcılık yerine ücretli bir işte çalışmanın daha kazançlı hâle geldiğini düşündüğünü ifade etti.
“BİR NEVİ MARABA GİBİYİZ, EMEĞİMİZİN KARŞILIĞINI ALAMIYORUZ”
Pazarda ürün fiyatlarını belirlerken maliyetlerden çok müşterilerin alım gücünü dikkate almak zorunda kaldıklarını anlatan Yalçın, üreticinin kendi ürününün fiyatı üzerinde yeterince söz sahibi olamadığını savundu.
“Genelde müşteri belirliyor fiyatları. Bir nevi maraba gibiyiz şu anda. O durumdayız. Bir işte çalışmak bundan daha kârlı. Eskiden herkes her şeyi alıyordu, şimdi ucuz da olsa satılmıyor.”
Çiftçiliğin ve pazarcılığın yıllar içinde çok daha zor bir mesleğe dönüştüğünü ifade eden Yalçın, üreticilerin artık gelecek yıl ne ekeceklerini bile düşünmek zorunda kaldığını söyledi.
BURDUR'DAKİ PAZAR TEZGÂHINDAN YÜKSELEN ORTAK SORU: “ÜRETECEĞİZ AMA KİME SATACAĞIZ?”
Kuzköylü üretici Meral Yalçın'ın açıklamaları, tarımsal üretimde yaşanan maliyet baskısı ile pazardaki düşük talebin üreticiler üzerinde oluşturduğu ekonomik yükü ortaya koydu.
Bir tarafta yükselen mazot, gübre, işçilik ve nakliye giderleri, diğer tarafta düşük fiyatlar ve azalan satış miktarları, üreticilerin geçimini her geçen gün daha da zorlaştırıyor.
Yalçın'ın anlattığı tabloya göre, köyde yetiştirilen nar, ayva, cennet hurması, elma, ceviz ve muşmula gibi ürünler pazara ulaştırılsa da beklenen satışlar gerçekleşmiyor.
25-30 yıllık pazarcı Meral Yalçın'ın “Eskiden herkes her şeyi alıyordu, şimdi hiçbir şey satılmıyor” sözleri, hem üreticinin hem de tüketicinin yaşadığı ekonomik sıkıntıların çarpıcı bir özeti oldu.






