Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi’nde (MAKÜ), koyun ve keçilerde görülen Ektima hastalığına karşı Türkiye’nin ilk inaktif Orf virüs aşısı geliştirildi. Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenen aşının, hayvan sağlığının korunmasına ve küçükbaş hayvancılık sektöründe yaşanan ekonomik kayıpların azaltılmasına önemli katkı sağlaması bekleniyor.
MAKÜ Veteriner Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Kale öncülüğünde yürütülen çalışmada Prof. Dr. Yakup Yıldırım, Prof. Dr. Saime İsmet Gürhan, Dr. Sevinç Kant ve Araştırma Görevlisi Dr. Yakup Sinan Orta görev aldı.
Üniversite adına patentle koruma altına alınan inaktif Orf virüs aşısı, MAKÜ Rektörlüğünde düzenlenen toplantıyla kamuoyuna tanıtıldı. Toplantıya MAKÜ Rektörü Prof. Dr. Hüseyin Dalgar, üniversite yöneticileri ve akademisyenler katıldı.
KÜÇÜKBAŞ HAYVANCILIĞIN ÖNEMLİ SORUNUNA YERLİ ÇÖZÜM
Halk arasında “Ektima” olarak bilinen Orf virüsü hastalığı, koyun ve keçilerin ağız, diş eti, meme ve deri bölgelerinde yaralara neden oluyor.
Özellikle yeni doğan kuzu ve oğlakların ağız, dudak ve diş etlerinde oluşan lezyonlar, yavruların annelerini emmesini engelleyebiliyor. Bu durum yüksek ölüm oranlarına, gelişim geriliğine ve sürülerde ciddi verim kayıplarına yol açabiliyor.
Zoonotik özellik taşıyan ve hayvanlardan insanlara da bulaşabilen hastalık, Türkiye’de ve dünyada küçükbaş hayvancılık sektörünün önemli sağlık sorunları arasında bulunuyor.
10 YILLIK SAHA ÇALIŞMASININ ÜRÜNÜ
Aşının geliştirilmesi kapsamında Batı Akdeniz Bölgesi’nde yaklaşık 10 yıl boyunca saha taramaları gerçekleştirildi. Üç yılı aşkın süre devam eden laboratuvar çalışmalarında ise bölgede yaygın olarak görülen yerel virüs suşları tespit edildi.
Araştırmacılar, bölgeden izole edilen saha suşlarını kullanarak inaktif Orf virüs aşısını geliştirdi. Deneme hayvanları ve hedef hayvanlar üzerinde gerçekleştirilen uygulamalarda başarılı sonuçlar elde edildiği bildirildi.
Aşının güvenilir, etkili ve düşük maliyetli bir üretim teknolojisine sahip olduğu belirtildi.
20 YIL SÜREYLE KORUMA ALTINDA
Geliştirilen aşının üretim yöntemi için 2023 yılında MAKÜ adına Türk Patent ve Marka Kurumuna başvuru yapıldı.
Yapılan inceleme ve değerlendirmelerin ardından buluş, ulusal patent belgesi almaya hak kazandı. Böylece aşının üretim yöntemi 20 yıl süreyle patent koruması altına alındı.
HAZIRLANIŞ TEKNİĞİYLE DÜNYADA İLKLER ARASINDA
Dünya genelinde Orf hastalığına karşı kullanılan ticari aşıların büyük bölümü canlı liyofilize aşılardan oluşuyor. İnaktif aşı çalışmalarının ise oldukça sınırlı olduğu belirtiliyor.
MAKÜ’de geliştirilen aşının, hazırlanış tekniği bakımından Türkiye’nin ilk inaktif Orf virüs aşısı olduğu ve dünyadaki ilk örnekler arasında yer aldığı ifade edildi.
DALGAR: “BİLGİYİ KATMA DEĞERE DÖNÜŞTÜRÜYORUZ”
Tanıtım toplantısında konuşan MAKÜ Rektörü Prof. Dr. Hüseyin Dalgar, üniversitenin hayvancılık alanındaki bilimsel birikimini sektörün ihtiyaçlarına yönelik çözümlere dönüştürdüğünü söyledi.
Dalgar,
“Halk arasında Ektima hastalığı olarak bilinen Orf virüsüne karşı geliştirdiğimiz ve patentini aldığımız inaktif aşı, üniversitemizin bilimsel bilgisini toplumsal faydaya dönüştürme anlayışının önemli bir ürünüdür.”
dedi.
Hastalığın özellikle yeni doğan kuzu ve oğlaklarda ciddi kayıplara neden olduğunu belirten Dalgar, geliştirilen aşının yetiştiricilerin emeklerinin korunmasına katkı sunacağına inandıklarını ifade etti.
Dalgar, çalışmada emeği geçen akademisyenleri kutlayarak aşının Türkiye hayvancılığına hayırlı olmasını diledi.
KALE: “HEDEFİMİZ KAYIPLARI AZALTMAK”
Aşının geliştiricisi Prof. Dr. Mehmet Kale ise çalışmanın yaklaşık 10 yıllık saha araştırması ve üç yılı aşkın laboratuvar çalışmalarının sonucunda ortaya çıktığını söyledi.
Orf hastalığının yetiştiricilerin uzun yıllardır mücadele ettiği önemli bir sorun olduğunu belirten Kale,
“Geliştirdiğimiz inaktif aşıyla hayvanlarda güvenli bir bağışıklık oluşturmayı ve hastalığın neden olduğu ekonomik kayıpları azaltmayı hedefliyoruz.”
ifadelerini kullandı.
Aşının üretime kazandırılması için çalışmaların sürdüğünü aktaran Kale, Türkiye’nin ilk inaktif Orf virüs aşısının sahada yaygın kullanımına yönelik sürecin kararlılıkla devam edeceğini kaydetti.
YERLİ VİRÜS SUŞU KULLANILDI
Aşı geliştiricilerinden Prof. Dr. Yakup Yıldırım da patentin, Ektima hastalığına karşı koruyucu inaktif Orf virüs aşısının üretimine yönelik özgün ve yenilikçi bir yöntemi kapsadığını belirtti.
Geliştirilen teknolojinin hastalığın kontrol altına alınmasını destekleyeceğini ifade eden Yıldırım, aşının hayvan refahını artırmayı ve yetiştiricilerin ekonomik kayıplarını azaltmayı amaçladığını söyledi.
Yıldırım, bölgeden izole edilen yerel virüs suşunun aşı çalışmalarında kullanılmasının, Türkiye’nin yerli veteriner biyoteknoloji kapasitesinin geliştirilmesi açısından önemli bir kazanım olduğunu vurguladı.